Suriname deel 2

Als begin: alle reacties zijn welkom! Hahaha! Zélfs de reacties van mensen die vinden dat ik "zinloos zit te zeiken"!

ok, deel 2

Ik had het dus over de "Native Surinamers", de Surinaamse Surinamers, niet de Afrikaanse, Aziatische of Europese Surinamers die (ik zeg het nog maar eens voor alle mensen die op voorhand al boos worden!) net zo goed echte Surinamers zijn als dat George Bush een echte Amerikaan is en Ali B. een echte Nederlander. Het gaat niet om "echt" of "niet echt". Uiteindelijk (als we het merendeel van de wetenschappers mogen geloven) komen zelfs de meest blanke, blonde en blauwogige Nederlanders uit Afrika aangezien de gehele mensheid daar vandaan schijnt te komen. Dat is dus niet het punt. "Not the issue".

Het punt is dat er al mensen woonden in wat nu Suriname is voordat de Europeanen, Afrikanen en Aziaten daar kwamen. En dat is logisch. Niet? Suriname ligt immers niet in Europa, Afrika of Azië. Suriname ligt in (Zuid-)Amerika. En aangezien er in geheel Amerika al mensen woonden voordat Columbus aan de deur kwam kloppen, geldt dit ook voor Suriname. Die mensen die er al woonden voor 1492 noem ik "Amerikanen" omdat zij in het Amerikaanse continent woonden. Weer lijkt me dat niet meer dan logisch. De term "indianen" is er een van Columbus zelf en de in Suriname veel gebruikte term "inheemsen" is vrijwel net zo ongelukkig. "Inheems" wil zeggen dat de persoon in kwestie geboren is in het land waar men het over heeft. Nederlanders zijn dus inheems in Nederland maar dat geldt voor iedereen die hier geboren is, ook al spreekt men geen woord Nederlands en is men moslim, hindoe of boeddhist. De huidige president van Suriname is dus net zo goed inheems (geboren in Paramaribo) als een willekeurige Surinaamse Lokono (Arawak) of Tarëno (Trio)-indiaan.

"Amerikanen" dus en dan wordt de naam voor die mensen in het huidige Suriname natuurlijk "Amerikaanse Surinamers" of "Surinaamse Surinamers". Niks raars aan.

Goed. Na deze omslachtige poging om "mn anoniempje" (zie reacties) tegemoet te komen, wil ik graag verder gaan.

De kwestie is nml. dat deze "Surinaamse Surinamers" (deze "indianen van Suriname") (zie titel eerste deel) altijd vergeten of overgeslagen worden. En al helemaal als het over hun voorouders gaat die in Suriname woonden toen meneer Columbus Amerika binnenkwam met z'n leger.

Suriname tot 1492
De eerste menselijke sporen in Suriname zijn gevonden in het zuiden (Sipaliwini savanne) en zijn ongeveer 10.000 jaar oud. Zeer waarschijnlijk was het toen al zo dat er een sterke connectie bestond met Venezuela. Mensen met een soortgelijke cultuur hebben namelijk net ten zuiden van de Orinocodelta gewoond. De mensen waren jagers en hadden als belangrijkste wapens speren, pijl en boog en vuur. Ook drongen ze regelmatig het noordelijke bos binnen op zoek naar plantaardig voedsel.

Over de periode tussen 8000 en 2500 voor christus is vrij weinig bekend hoewel in het naburige Guyana rond 6000 voor christus langs de kust grote schelpheuvels worden opgericht. Aangezien de juiste sedimenten voor een dusdanig grote populatie aan schelpdieren ontbreken voor de Surinaamse kust, is het niet erg verwonderlijk dat deze heuvels hier niet gevonden worden.

Rond 5500 BC maakt men ten zuiden van Suriname, in het huidige Brazilië, aardewerk en ook landbouwproducten (waarvan maniok het belangrijkste zal blijken) beginnen rond die tijd een steeds belangrijker plaats in te nemen.

De oudst bekende vindplaats van aardewerk en landbouwproducten in Suriname is de Kaurikreek-site (vanaf ongeveer 2500BC), vlakbij de grens tussen Suriname en Guyana, in het noorden. Het aardewerk heeft kenmerken van het zogenaamde Saladoid-aardewerk uit Venezuela (Orinoco). De jongere vindplaatsen bij Wonotobo (rond begin onze jaartelling) hebben echter overduidelijk overeenkomsten met de Venezuelaanse cultuur. Het lijkt er op alsof mensen vanuit het Orinocogebied steeds verder naar het oosten zijn getrokken. Bovendien gingen ze naar het noorden, naar de Antillen. Antilliaans (bv. op St. Eustatius) en Surinaams aardewerk uit deze periode lijkt erg veel op elkaar.

Vanaf ongeveer 300 na christus worden er aan de oostkust van het land terpen opgericht door een cultuur die men Mabaruma noemt. Reconstructie van deze terpen kun je zien op de tekening in m’n eerste Suriname-post. Het gaat hier om de terpen die men Buckleburg 1 en 2 noemt.

De grootste en belangrijkste verandering komt echter zo’n 300, 400 jaar later, rond 650 na christus. Dan komt een nieuwe culturele traditie vanuit het Orinocogebied het land binnen. Deze Arauquinoid mensen zouden bij de komst van de Europeanen een gebied bewonen tot aan waar nu Cayenne ligt, de hoofdstad van Frans Guyana. Het kaartje laat de geografische situatie zien. In het westen (tussen Berbice in Guyana en Coppename) de Hertenrits cultuur. Centraal Suriname (tussen Coppename and Suriname rivier) wordt bewoond door de Kwatta en in het oosten (tussen Commewijne and the Marowijne rivier) zit de Barbakoeba cultuur.

De culturen in het binnenland zijn veel minder bekend (en niet van Arauquinoid afstamming) dan die aan de kust. De Koriabo cultuur en de mensen van Brownsberg zijn het bekendst.

In deel 3 zal ik uitgebreid op al deze “late culturen” ingaan.

to Excuses or not to Excuses? Het Vergeten Suriname... Zelfs onder de meeste Surinamers...

Het kwam deze blogger ter ore dat de premier van Nederland (bewijze van tussenstop op weg naar Peru, Piruw, Tawantinsuyu) aangekomen is te Suriname. Meteen laaide de discussie (aangewakkerd door, meen ik, Van Bommel van de SP) op of hij de Surinamers (nogmaals) zijn excuses moest aanbieden vanwege het slavernijverleden.

Ik ben het daar niet mee eens.

Niet enkel omdat een groot deel van de Surinamers nooit een slavernijverleden heeft gehad (het merendeel van de Surinamers bestaat immers uit mensen die oorspronkelijk uit India en Indonesië komen, en helemaal niet uit Afrika of Europa) en het dus onmogelijk is om "De Surinamers" excuses aan te bieden vanwege de slavernij, maar ook en vooral...

OMDAT OOK SURINAME (NET ALS DE VS OF ARGENTINIË OF MEXICO!!!)...

STOLEN LAND

is...

GESTOLEN EN LEEGGEROOFD

GEKOLONISEERD EN GEPLUNDERD

NAGENOEG VAN HAAR INWONERS BEROOFD…

Want Surinamers zijn niet zwart of Hindoestaans of blank of Javaans! Al die mensen (hoe verknocht en trots ze ook aan hun – nieuwe – land zijn) zijn LATER gekomen. Zijn (nét als in de VS!!!) Afro-Amerikanen, of Asian-Americans… Euro-Amerikanen…

IEDEREEN WEET DAT TOCH?!??!?!?!?!?

De Creolen waren toch Afrikaanse slaven?? Ze kwamen uit AFRIKA!!!!

Hindoestanen… Hindoes!!! Iedereen weet toch waar die vandaan komen? En blanken… komen die niet (voornamelijk) uit Europa?? Javanen… Waar ligt Java??? Toch niet in Suriname?? Of wél soms???


WAAROM WEET DAN NIEMAND DAT ER OOK NOG

SURINAAMSE (ZUID-AMERIKAANSE!) SURINAMERS ZIJN!!!!????

Ben ik nu opeens racistisch? Zijn Jörgen Raayman, meneer Ronald Venetiaan, mevrouw Laetitia Griffith, of zelfs Bouterse soms geen echte Surinamers?

Jawel! Maar het zijn allochtonen... Net zoals dat Bush, Hilary Clinton en meneer Obama allochtoon in de VS zijn. Raayman en Griffith wonen echter niet in Suriname. Het zijn Nederlanders. Nederlanders van Surinaamse afkomst, Surinamers van (voornamelijk) Afrikaanse afkomst. Waar in Afrika? Van welk Afrikaans volk? Uit welk Afrikaans land? Ik zou het niet weten. Wat ik wel weet is dat er ook Surinamers van Surinaamse afkomst zijn.

Surinamers van Surinaamse afkomst die altijd straal genegeerd worden. Niet enkel alsof ze niet meer zouden bestaan, maar zelfs alsof ze er nooit geweest zijn. Ik citeer de Nederlandstalige versie van Wikipedia:

De eerste kolonisatie vond vanaf 1650 plaats door de Britten. Tijdens de Tweede Engelse Oorlog werd Suriname in 1667 door Abraham Crijnssen veroverd op de Engelsen die onder leiding van William Byam stonden. Bij de Vrede van Breda zagen de Nederlanders voorlopig afkomst van de teruggave van de door de Britten ingenomen Nederlandse kolonie Nieuw-Amsterdam (de huidige staat New York); op hun beurt eisten de Engelsen niet meteen dat Suriname ontruimd zou worden. Men spreekt hierom wel van een "ruil" van beide gebieden. Na de Derde Engelse Oorlog werd deze feitelijke toestand in 1674 de officiële door de Vrede van Westminster. In 1683 werd de Sociëteit van Suriname opgericht. De eerste gouverneur van Suriname onder het bewind van de Sociëteit was Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck.

Ik citeer de Engelstalige versie van wiki:

European exploration of the area began in the 16th century by Dutch, French, Spanish and English explorers. In the 17th century, plantation colonies were established by the Dutch and English along the many rivers in the fertile Guyana plains. The earliest documented colony in Guiana was by an Englishman named Marshall called Marshall's Creek, along the Suriname River. At the Treaty of Breda, in 1667, the Dutch decided to keep the nascent plantation colony of Suriname conquered from the British, while leaving the small trading post of New Amsterdam in North America, now New York City, in the hands of the British.


Het moge duidelijk zijn… Neem ik aan?


Nou hoorde ik een aantal jaar gelden een Surinamer (ik meen een Aziatische) in Nederland glashard beweren dat er toch wel een groot verschil was geweest tussen Indonesië en Suriname voor de kolonisatie. Indonesië zou namelijk een groot en machtig koninkrijk geweest zijn terwijl Suriname in feite alleen maar oerwoud geweest was. Leeg en woest.

Ik weet niet meer wie deze meneer was. Maar van dat verhaal klopt in ieder geval geen malle moer. Los van het feit dat het racistische prietpraat is.

Indonesië was geen groot machtig koninkrijk voor de kolonisatie (het was zelfs geen land, Indonesië als land, als staat, is een koloniale uitvinding, evenals Suriname dat is. In het huidige Indonesië had je vele koninkrijken, stadstaten, etc…)

En SURINAME WAS GEEN GROOT, LEEG EN WOEST OERWOUD!!!!!!

Voordat het 12 uur is, zal ik nog wat plaatjes plakken in deze blog. Wellicht zeggen die al genoeg. De rest komt morgen of overmorgen wel…

deel 3: "beschaving" (whatever that may be)

meer van mijn muziek...:)

1. Noir Desir (Frankrijk)


2. Francis Cabrel (Frankrijk)


3. Shukar (Roemenië)


4. Drs. P. (Nederland)


5. Rammstein (Duitsland)


6. John Trudell (VS... Lakota)


7. Blackfire (VS...Navajo)


8. Karu Ñan (Ecuador... Quichua)


9.... Kijk eens aan... En dan vind je dit...

deel 2: landbouw-eerste steden (10.000 BC - 3000 BC)

Waarom landbouw?
Niemand weet waarom. En waarom toen? Ook dat is een groot vraagteken al kan het te maken hebben met een grote klimaatsverandering. Waarom daar waar het gebeurde als eerst? Ook dát is onzeker.

Landbouw in de "Oude Wereld": Azië, Afrika en Europa
In de "Oude Wereld" begon de landbouw in ieder geval in het Midden-Oosten, vanaf het einde van de zogenaamde Natufian cultuur (14,500–11,500 BP). De mensen van deze cultuur kende wel al de hond als huisdier en woonden al vroeg in vaste nederzettingen. De bekendste nederzetting is waarschijnlijk ook de oudste in dit deel van de wereld: Jericho.

De landbouw (tussen 10.000 en 8000 BC) begon niet met granen, maar met knollen en vruchten zoals uien en vijgen. Later kwamen daar de granen bij, vooral tarwe. Vervolgens verspreidde deze levenswijze zich naar net noorden (richting Kaukasus en Europa --> Nederland wordt bereikt tussen 4500 en 5000BC, door de dragers van de zogenaamde Swifterbantcultuur), het zuidwesten (Egypte en de rest van Noord-Afrika --> tegen 5500BC zijn de grenzen van Marokko bereikt) en het oosten (richting India, +/- 7000BC in Baluchistan). Naast landbouw worden er ook dieren gedomesticeerd. In het Midden-Oosten zijn dat twee belangrijke, te weten het schaap en de geit (beide na 9000BC). Rond 7000BC komen zij aan in Afrika waar ze later een heel belangrijke rol zouden gaan spelen.

Het Midden-Oosten is echter niet de enige plek waar landbouw wordt uitgevonden en dieren gedomesticeerd. Een andere belangrijke plaats is de Yangzi vallei in het huidige China. Hier begint men met de verbouw van rijst (zeker vanaf 7000BC maar mogelijk eerder). Ook de rijstlandbouw verspreidt zich, eerst over het gehele oosten van China (grofweg tussen Peking en Hongkong), later naar Taiwan (3500-3000BC), Thailand (3000BC) en de Gangesvallei in India (tussen 3000 en 2000BC). Tussen 2500 en 1000BC bereikt dit graan Indonesië.

Een ander centrum van landbouw is een die niet erg bekend is: Papua. In de hooglanden van dit eiland begint men rond 7000BC met de cultivering van allerlei gewassen die tegenwoordig een bijna even grote rol spelen als tarwe en rijst. Dit zijn: taro, yam, suikerriet en (last but not least) bananen. Het is onduidelijk in hoeverre deze landbouw zich is gaan verspreiden voor de komst van de rijstlandbouwers uit Taiwan (zie volgende deel). Wat zeker is, is dat beide landbouwtradities elkaar tegenkomen, samengaan en vanaf ongeveer 1500BC samen aan een enorme expansie beginnen (zich uitstrekend namelijk van Paaseiland en Hawaii tot ver in tropisch Afrika).

Runderen en ezels worden waarschijnlijk voor het eerst gedomesticeerd in het noorden van Afrika (tussen Nijl en Rode Zee, runderen waarschijnlijk tussen 9000 en 8000 en ezels mogelijk wat later). Later zullen runderen ook verschijnen in het Midden Oosten en India (mogelijk onafhankelijk van de Afrikaanse runderen).

Europa is geen centrum van cultivatie of domesticatie maar "krijgt" bijna alles vanuit het Midden Oosten. Ondanks dat, ontwikkeld Europa op den duur wel een aantal eigen belangrijke culturele tradities gebaseerd op de landbouwgewassen uit het Midden-Oosten.

Landbouw in de "Nieuwe Wereld": de twee Amerika's
Hier zijn de landbouwtradities net zo oud als in de "Oude Wereld" maar dat weet de wetenschappelijke wereld pas 10 a 20 jaar. Wat duidelijk is echter, is dat het "grote publiek" (inclusief de meeste studenten geschiedenis, archeologie en biologie) nog steeds totaal niet op de hoogte zijn van wat de "Oud-Amerika" specialisten allemaal gevonden hebben de laatste twee decennia.

In de twee Amerika's zijn er (ondanks dat het gebied veel kleiner is dan Eurazië en Afrika bij elkaar) tenminste ook vier gebieden waar landbouw is uitgevonden. Dit zijn (van oudste naar jongste):

Andes-regio (Ecuador en Peru)
Mexico
Amazone (Brazilië)
Noord-Amerika (Verenigde Staten)

Er zijn een aantal verschillen met de "Oude Wereld" waarvan de belangrijkste twee zijn:

een grotere verscheidenheid in gewassen
een geheel andere vorm van domesticatie van dieren

De oudste landbouwgewassen komen uit Ecuador en Peru en dateren (evenals in het Midden-Oosten) uit de periode 10.000-8000BC. Het zijn voornamelijk pompoen en kalebassoorten. Ook in Mexico worden die al rond deze tijd gekweekt. Tussen 8000 en 6000BC zijn in de Andes al een heleboel verschillende gewassen te vinden waaronder chilipepers, bonen en typische Andesproducten zoals Lúcuma, Olluco, Oca en Pacay. Vanuit Mexico en de Amazone komen twee zeer belangrijke gewassen die veel betekenen voor de huidige wereld: maïs (Mexico, rond 7000BC) en maniok (Amazone, waarschijnlijk ook rond 7000BC en zeker al vanaf 6000BC). In Noord-Amerika werden de eerste gewassen gekweekt rond 3000BC. Alleen de zonnebloem is tegenwoordig bekend bij het grote publiek.

De verspreiding van bepaalde gewassen (zoals maïs, maniok en de minder bekende pijlwortel) gingen razendsnel ook al is het onduidelijk of ze al een belangrijke rol speelden in het voedselpatroon. In ieder geval is maïs al tussen 5000 en 6000BC aanwezig in het noorden van Zuid-Amerika (Colombia en Ecuador) en maniok (uit Zuidoost Brazilië) al rond 4500BC in centraal Mexico.

Waarom de verscheidenheid van de Amerikaanse producten (maïs, maniok, (gewone en zoete)aardappelen, tabak, bonen, pompoenen, paprika's/pepers, cacao, katoen, etc... zijn allemaal van groot belang) groter is dan in de rest van de wereld (tarwe, gierst, gerst, rijst, bananen, taro en kolen vormen bijna overal de basis terwijl andere gewassen duidelijk van minder belang zijn), is onduidelijk.

Wat ook geheel onduidelijk is, is de rol van gedomesticeerde dieren. In Eurazië en Afrika spelen ze een zeer grote rol. Het gaat hier voornamelijk om schapen, geiten, varkens, runderen, paarden en kippen. Andere dieren spelen een minder belangrijke rol hoewel bijvoobeeld konijnen (ons tamme konijn is oorspronkelijk afkomstig uit Spanje) uiteindelijk ook een enorme rol gespeeld blijken te hebben (voornamelijk in de landschapsgeschiedenis zoals -zeer bekend- in Australië en -minder bekend- Nederland).

In de Amerika's waren er veel meer gedomesticeerde dieren dan vaak gedacht wordt maar ook een heleboel dieren die op een totaal andere manier "getemd" werden dan dat men in de "Oude Wereld" gewend was. Op de "traditionele, dwz. 'Oude Wereld'-manier'" waren het vooral vogels die een grote rol speelden. De bekendste daarvan is de kalkoen (gedomesticeerd in Mexico) maar andere vogels, zoals de muskuseend en de macaw (zo'n grote rode ara/papegaai) hebben ook een zeer grote en belangrijke rol gespeeld. Andere bekende gedomesticeerde Amerikaanse dieren zijn de lama, de alpaca, de cavia, de bij en de hond.

Een voorbeeld van "niet-traditionele domesticatie" is die van de Noord-Amerikaanse bizon. In plaats van het dier op te sluiten in kralen (hoewel ook hier aanwijzingen voor bestaan) en het te fokken, vergrootte men (door middel van vuur en dus het verkleinen van het bosareaal) het leefgebied (gravlaktes) van de bizon. Hierdoor kregen zelfs de bewoners van het uiterste oosten van de huidige VS de beschikking over een steeds terugkerende bizonpopulatie. Hoewel de Europeanen in de Middeleeuwen de beschikking hadden over tamme dieren naast (en vaak in) het huis, hadden de indianen in het oosten van de VS in de praktijk toch vaker vlees op het menu.

Aardewerk, dorpsculturen en megalieten

Haida

Deel 2: en dus doe ik het zelf maar

Voor uitleg zie deel 1. Het vergroten van kennis, het weghalen van mythes en het "de-propagandiseren" van de geschiedenis. Daarom is het van belang dat ook niet-Westerse geschiedenis haar plaats krijgt in de verplichte geschiedenislessen op school, op de universiteit. In eerdere blogs heb ik al vele boeken beschreven. Boeken over Afrikaanse geschiedenis, Aziatische geschiedenis, Australische en natuurlijk ook Amerikaanse geschiedenis.

Het is nu tijd om mijn geschiedenislessen online ook daadwerkelijk te presenteren. Mijn indeling van de wereldgeschiedenis zou als volgt zijn:

Deel 1: ontstaan (moderne) mensheid-begin landbouw (grofweg van 200.000 jaar geleden tot 10.000 jaar geleden)
Deel 2: begin landbouw-De Grote 6 (+/- 10.000 jaar geleden tot ongeveer 5000 jaar geleden)
Deel 3: Azie, Afrika en Zuid-Amerika
Deel 4: Noord-Amerika, Europa en Australie/Oceanie
Deel 5: Grote 6-het Jaar 0 (van ongeveer 5000 voor Christus tot begin onze jaartelling)
Deel 6: De wereld van voor het bijeenkomen van de twee grootste werelden (1-1492)
Deel 7: De confrontatie (1492-1800)
Deel 8: Europese dominantie (1800-2010)
Deel 9: Onze Wereld
Deel 10: En verder?

Deel 1
Volgens de meeste specialisten komt de moderne mens (Homo sapiens) -net als de voorgangers zoals Homo erectus, etc - uit Afrika. Waar uit Afrika is echter niet helemaal duidelijk. Mogelijk ergens tussen Ethiopie en Mozambique. Er bestaat echter een practical joke bij veel archeologen die ik gesproken heb. "Waarom komt de mens uit die vallei, uit Tanzania, oost-Afrika?" Het antwoord luidt: "omdat daar de meeste archeologen zitten". Heel hard bewijs voor het ontstaan van de mens in Afrika is er dus niet. Het enige dat we hebben zijn de oudste vondsten (die niet meer zijn dan een paar botjes en een enkele onderkaak) en sinds kort mitochondriaal (mt) DNA. Dat mtDNA is DNA dat in theorie enkel door de moeder kan worden overgegeven aan haar kind, net zoals het Y-chromosoom alleen door de vader overgedragen kan worden. Op die manier kun je dus heel handig vaststellen wie aan elkaar verwant is. Bovendien geldt; hoe groter de diversiteit, hoe groter de kans is dat bevolkingsgroepen in een bepaald gebied erg oud zijn. MtDNA geeft echter allerminst aan waar iemand vandaan komt of hoe hij ergens gekomen is. Er is wellicht de meeste diversiteit op een plaats in oost-Afrika, maar andere gebieden in dat continent hebben weer minder diversiteit dan b.v. een gebied in Azie. betekent dit soms dat mensen ontstaan zijn in oost-Afrika, daarna naar Azie gingen en vervolgens terug gingen naar een andere plek in Afrika? Natuurlijk is dat in theorie mogelijk. Maar het is verre van zeker. Het is geen bewijs dat dit zo gegaan is.

.
Een andere theorie is dat de moderne mens niet alleen uit Afrika komt maar ook uit bijvoorbeeld Azie. Dit is de zogenaamde multiregionale ontwikkelingshypothese. Deze theorie steunt voornamelijk op het feit dat voorgangers van de moderne mens (Homo erectus) ook al in Azie woonden. De twee bekendste voorbeelden hiervan zijn de zogenaamde "Peking-mens" en de "Java-mens". Deze twee pre-moderne mensen zouden best -net als de Afrikaanse variant-zich best verder ontwikkeld kunnen hebben in de moderne mens. Niet 1 dus, maar 2, 3 of zelfs meerdere voorouders zouden we dan hebben. Er zijn nogal wat Chinese archeologen die deze theorie lijken te ondersteunen omdat ze willen aantonen dat de "Peking-mens" de regelrechte voorvader is van de huidige Chinees. Chinezen zouden daardoor nog bijzonderder worden dan ze al waren. Ook de vraag in hoeverre de Neanderthaler deels een voorvader van de moderne mens is geweest, is onduidelijk. Recent werd op het eiland Flores in Indonesie een (waarschijnlijk) nieuw soort menstype ontdekt, een dwergvorm. Als het inderdaad om een nieuwe soort zal blijken te gaan, dan geeft dat bovendien aan dat de menselijke evolutie heel wat ingewikkelder is dan we tot nu toe denken. Tot slot is er ook een Amerikaanse hypothese. Hoewel mensapen ontbreken in het huidige Amerika, weten we dat veel Amerikaanse zoogdieren de laatste ijstijd niet hebben overleefd. Rond het begin van de 20ste eeuw waren er een aantal mensen die bewijs zeiden te hebben voor een Amerikaanse (Patagonie) herkomst van de gehele mensheid. Die theorie werd al snel afgedaan door de meeste archeologen, maar vrij recent is het nieuw leven ingeblazen met de ontdekking van mogelijk zeer oude (200.000 tot 1 miljoen jaar) vondsten in Mexico. Als het waar is dat mensachtigen al zo vroeg in Amerika waren, dan moet de complete wereldgeschiedenis herschreven worden want dan kwamen de mensen niet van Afrika en Eurazie naar Amerika, maar ging de reis misschien wel andersom!

.

buste van "Peking-mens", Homo erectus, China
.

Terug naar de meest aanvaarde theorie waarin de mens dus uit oostelijk Afrika komt. Rond 100.000 jaar geleden begint H. sapiens met de "Out of Africa". Eerst logischerwijs naar Azie en vervolgens naar Australie, Europa en Amerika. Er zijn twee hoofdroutes aangewezen: via of langs de Nijl naar het noorden en dan richting Midden Oosten, en, twee, via de kust van Somalië naar de kust van Arabië en dan de kust volgend naar India... De noordroute gaat naar noordwestelijk Azië en Europa. De oostelijke route naar Australië uiteindelijk. Archeologisch bewijs voor beide routes is er niet tot nauwelijks maar wat wel interessant is, is dat in het huidige Jemen, Oman, India, Zuid-Oost Azië en natuurlijk Australië van oorsprong "zwarte" mensen wonen. Door de Spanjaarden werden deze donkere mensen in Zuid-Oost Azië (van Filippijnen tot in Noord-Australië) "Negritos" (of te wel, u leest het goed, "negertjes") genoemd omdat ze donker waren en klein. Straks meer over deze mensen.

.

Twee routes "Out of Africa" van Homo sapiens (wij, mensen)

Onge (Andaman eilanden, India) en Aeta (Luzon, Filipijnen) kinderen van de inheemse bevolking van zuidelijk en zuidoostelijk Azië

.

De noordelijke tak zou uiteindelijk Europa bereiken, een gebied dat op dat moment al bewoond werd (net als west Azië trouwens) door Neanderthalers. Beide groepen hebben nog enkele duizenden jaren met elkaar samengeleefd en nog steeds is men het er niet over eens of mensen en neanderthalers "het met elkaar konden doen"... of niet. Aan het beeld van de neanderthaler is de laatste tijd veel gewerkt. Barbaarse holbewoners waren het zeker niet. Ze kenden taal, kunst en waren bovendien in staat geweest duizenden jaren in het koude Europa te wonen. Hoewel ze idd. in holen woonden is dat niet zo gek. Mensen deden dat immers ook.
.

Al met al heeft de mens er bijzonder lang over gedaan om in Europa te komen, zeker als je het vergelijkt met de afstand die naar Australië afgelegd moest worden. In Australië (ook al ligt dat veel verder van Afrika) waren we er namelijk eerder, misschien wel 10.000 jaar eerder.

.

Dat brengt me bij een aantal data:

.

mens in Europa: ongeveer 40.000 jaar

mens in Australië: ongeveer 40.000 tot 50.000 jaar

.

En nu komt het gekke. Zuid-Australië is net zo koel/koud als Europa. In beide gebieden kwam de mens ongeveer 40.000 jaar geleden. We hebben allemaal op school geleerd dat huidskleur o.a. veranderd door de bloodstelling aan de zon. Europeanen zouden lichter (blank) zijn dan Afrikanen ten zuiden van de Sahara omdat er daar veel meer zon is dan in Europa. Het zou ook te maken hebben met o.a. huidkanker. In koude gebieden is het handig om een lichte huid te hebben zodat je meer zon op kan vangen, in warme gebieden is het juist handig om een donkere huid te hebben om zon af te kaatsen. Allemaal heel leuk en aardig maar hiermee kijk je enkel naar Europeanen en Afrikanen. Australië gooit behoorlijk wat roet in het eten... Want de oorspronkelijke Australiërs, ook die van het koele Tasmanië en Melbourne, zijn hardstikke zwart. Net zo zwart als Afrikanen ten zuiden van de Sahara of Australiërs in het tropische noorden van dat continent. Wat nu? hebben de Europeanen soms meer tijd gehad om te verkleuren? Nee, want de Australiërs waren er eerder. WAT DAN???

.

Trugannini... Een Tasmaanse (algemeen wordt aangenomen dat zij "de laatste van haar volk" was maar dat is flauwekul. Inheemse Tasmaniërs zijn er nog steeds.

Beetje een stereotype beeld van de Basken, maar goed, het gaat er om dat zij - hoewel het "oudste volk"in Europa - net zo blank zijn als andere Europeanen. Waarom bleven de Tasmaniërs "zwart" en werden de Basken "blank"??? Met de zon kan het weinig te maken hebben...

.

hier komt een interessante mogelijkheid om de hoek kijken: de neanderthaler. Australië was (voor zover wij weten) onbewoond voor de komst van mensen. Europa niet. Neanderthalers woonden al meer dan honderdduizend jaar daar en hadden wellicht dus genoeg tijd om te "verkleuren". Toch vermenging dus? Aan de andere kant wordt dat wel weer een beetje eng: blanke neanderthalers die door "vermenging" met zwarte mensen er voor zorgen dat die mensen een steeds lichtere huid krijgen. Erg wetenschappelijk lijkt dat niet. Bovendien is er weer iets vervelends: neanderthalers stierven niet lang na aankomst van de mens uit... Die paar duizend jaar dat ze samen leefden is vast niet genoeg geweest om verandering in huidskleur te veroorzaken. Kortom: waarom zijn sommige mensen zwart en andere blank? Tja... Geen idee.

.

mens in oost-Azië: ?

.

Dit moet zeker al meer dan 50.000 jaar gelden zijn, gezien de data voor Australë. De meeste archeologen geven voor Japan data van 35.000 tot 30.000 jaar geleden. China blijft voor moeilijkheden zorgen. Meer dan 40.000 jaar lijkt logisch maar er zijn aanwijzingen voor rond de 90.000 jaar geleden. Recent (2004) werd ook aangetoond dat centraal-noordelijk Siberië bewoond werd rond 30.000 jaar geleden.

.

Blijft over Amerika.

.

Over de eerste mensen in Amerika heb ik al veel geschreven. Tegenwoordig lijkt de Clovisbarriere gebroken en verschijnen er allerlei (vaak zeer slecht geïnformeerde) artikelen op het net over de oudste Amerikanen die nu opeens 15.000 jaar daar zouden zijn (Clovis is rond 12.000). Op eerdere blogs van mij valt te lezen waarom ik denk dat ze er al minstens 35.000 tot 40.000 jaar moeten zitten. Daarvoor is archeologisch, taalkundig en ook biologisch bewijs. Zelfs de genen komen steeds meer mijn kant op (Ze zijn nu al op 25.000 tot 35.000 jaar).

.

Mogelijke routes naar Amerika (alleen de route direct vanuit Afrika staat er niet op)

.

We hebben dus:

.

Afrika: mogelijk 200.000 jaar geleden (redelijk zeker)

Azië West: mogelijk 100.000 jaar geleden (redelijk zeker)

Azië Oost: mogelijk 90 à 50.000 jaar geleden (sterk omstreden)

Australië: tussen de 50 en 40.000 jaar geleden (redelijk zeker)

Europa: vanaf 40.000 jaar geleden (minst omstreden)

Amerika: waarschijnlijk vanaf 40.000 jaar geleden (meest omstreden)

.

DEEL 1a: WAT TOEN???

De algemeen geldende opvatting is dat tussen ongeveer 200.000 jaar geleden en 10.000 jaar geleden de moderne mens niets anders deed dan heel ver reizen, een aantal stenen voorwerpen maken en wat kliederen in grotten (o.a. bekend van de grotschilderingen in het Franse Lascaux --> 16.000 jaar oud) . Vervolgens zou alles in zeer rap tempo veranderen en het bovendien steeds sneller gaan. 190.000 jaar doen we dus "niks" en "opeens" (binnen 10.000 jaar!) vinden we landbouw uit en steden en schrift en fabrieken en internet... Een beetje merkwaardig, niet?

.

In Europa bestaat er echter zowaar een hele culturele geschiedenis. Die eerste moderne mensen noemen we Cro Magnons (naar vindplaats in Frankrijk). De min of meer oudste menselijke cultuur met een naam is Aurignacian (rond 35.000 BC over bijna geheel Europa en waarschijnlijk van oorsprong uit West Azië). Een andere cultuur (Solutrean, vanaf ongeveer 20.000BC) ontwikkeld zich in zuidwest Europa en men maakt o.a. vishaken en naalden. De speerpunten lijken als twee druppels water op de speerpunten van de Cloviscultuur (vanaf ongeveer 11.000BC) in Noord-Amerika. Sommige archeologen menen dan ook dat de Clovismensen helemaal niet uit Siberië komen maar uit Europa.

.

Solutrean (West-Europese) en Clovis (Noord-Amerikaanse) speerpunten. Eén traditie?

.

In Afrika is de situatie veel onduidelijker, mede door gebrek aan onderzoek. Mogelijk ontstaat de Khoisan groep (voorouders van huidige Khoi en San) rond 16.000BC ten zuiden van het huidige Ethiopië. De voorouders van de latere Egyptenaren, Arabieren, Berbers, Joden, Ethiopiërs, etc..., de Afro-Aziaten hebben mogelijk hun begin (13.000BC?) langs de kust van de Rode Zee, tussen Egypte en Somalië. In het westen ontwikkeld men tussen 16.000 en 9000BC kleine speerpunten, mogelijk al voor pijl en boog. Het gaat hier om de West African Microlithic Tradition.

.

Microlieten worden ook gebruikt in west Azië rond 18.000BC door de Kebaran cultuur en in zuidoost Azië is vanaf ongeveer 16.000BC de Son Vi cultuur (voornamelijk Vietnam). Op deze manier is de hele wereld bewoond door mensen die allemaal min of meer dezelfde cultuur hebben bestaande uit jacht, visvangst en het verzamelen van planten. De meeste mensen zijn daarom ook nomaden. Enkele van deze culturen echter, maken al gebruik van klei voor het maken van b.v. Venusbeeldjes (zoals in oost-Europa). De grote doorbraak lijkt te liggen, niet in het Midden-Oosten zoals overal te lezen valt, maar... in Japan.

.

Het oudste aardewerk ter wereld wordt daar gemaakt door de mensen van de Jomon cultuur (nieuwe data: vanaf 14.500/13.000BC tot ongeveer 400BC). Hoe dat zo gekomen is, blijft onduidelijk. Veel wijst er bovendien op dat planten een steeds belangrijker rol gaan spelen in het dieet en men zich steeds meer gaat vestigen op enkele plaatsen. Of te wel: de aftrap voor het begin van de landbouw. Op naar deel 2!

.

Jomon aardewerk, Japan

.
Amerika

Nog even dit: archeologische vondsten in voornamelijk Latijns-Amerika wijzen op vroege bewoning van dit continent. Deze plaatsen zijn in Chili (Monte Verde, 13.000BC, mogelijk rond 30.000BC), Brazilië (zeker rond de tijd van Clovis maar waarschijnlijk een stuk ouder, tot ongeveer 45.000BC) en Mexico (voetsporen, schedels, bekraste botten... tussen de 40.000BC en Clovis of veel en veel ouder?). De tot nu toe oudste Peruanen (rond 11.000BC) wonen langs de kust en zijn al helemaal aangepast aan die plaats (nog een rede waarom ik niet geloof in een korte bewoning van Amerika). Ook in het noorden (Texas, Oregon, Pennsylvania) zijn er sporen van menselijke bewoning ouder dan Clovis maar ze zijn veel spaarzamer dan in het zuiden.

.

grottekeningen Pedra Furada, Brazilië
.

Australië

.

Beroemd is de "oudste ceremoniële begraafplaats ter wereld" bij lake Mungo (rond 38.000BC) waar duidelijk een vrouw zorgvuldig is begraven, overdekt met rode oker. Wanneer de Australiërs in Australië zijn gekomen is van minder belang dan de vraag hoe want het land was altijd (in de tijd van de mens) al een eiland. Er moeten dus boten (vlotten, stukken houd, huiden, etc...) zijn gebruikt waarmee wordt aangetoond dat men toen al (50.000-40.000 jaar terug) over (hoe eenvoudig ook) vaartuigen beschikte.

Nu écht op naar deel 2!